A A A

2018 09

 

2018 09

 

WIELGI PIEC NA FYRNIE - MAŁY KROCZEK, WIELGE PLANY

Downij grzoł a topił żelazo we hucie. Teroski stoji a sům ruścieje. Srogi piec na Frynie czeko na lepsze dlo sia czasy a na swoja nowo rola. Niýkerzi chcieli go ôbulić. Dobrze jednako, co snodli sie tacy, co majům na niego blank inkszo wizja.

Wielgi Piec na Frynie bez duge lata przetopioł surůwka, kero niýskorzi bůła przerobiano na roztomajte metalowe rzeczy. Cołko huta zrychtowano sam uostała we 1840 a przi nij napoczło sie stawiać nowe zidlůngi. Cołko miyjscowość zmianowano uostała tak jak huta, czyli Friedenshütte. Potyn po powstaniach, mianowali ja Polski Bytom, abo Nowy Bytom, jak uostało do dzisio.

Prziszoł jednako czos, kej uzdali, co sie robota we tym werku juże niý kali a bezto tako huta stała sie blank niýpotrzebno. Potyn przejyna jům priwat fýrma, kero chciała Wielgi Piec ôbulić, coby mieć plac na swoje plany. Jednako dziynka reakcji miynkszańcůw a zaangażowaniu sztad kůnserwatora, udało sie dodać tyń obiykt do registru zobytkůw. To sztopło plany ôbulynio go, jednako sztopło tyż idyje inwestorůw na tyn postindustryjny ôbiykt.

Idyjo jednako mieli we sztadzie. Rajce Rudy Ślůnskij przijyni szpecjalno ukwoła, we keryj uzdali, coby zaôferować inwestorowi 90 tyś. zł a plac wele bramy nr II za Wielgi Piec. Bezto magistrat moge przejyńć tyn ôbiykt a realizować dolsze plany. A te sům na prowda interesant.

Jako padali nům Krzysztof Mejer - Zastympnik Sztad Prezydynt Rudy Ślůnskij - tyn Piec to perełka we Rudzie Ślůnskij, a bezto chcům przistosować go do turistik ruchu. Jako dodowajům Krzysztof Gołąb - Dyrehtor Sztad Muzeum we Rudzie Ślůnskij - szło by tyż sam zrychtować plac do nauki bajtli bez zabawa. Nauk ścisłych a cybernetyki. Same miynszkańce tyż majům idyje, coby sam zrychtować jake muzeum abo restaurany.

Tuż jak widać idyje sům na prowda interesant a kroczek za kroczkym poleku sie stawio. Teroski czos na przetargi, we kerych wybiere sie nojlepsze wizje zagospodarowanio tego ôbiykta.

 

FUNDUSZE UNIJNE - MOCKA PROJEKTŮW, HOŁDA EFEKTŮW

Teroźnie sům my juże we nowyj perspektywie unijnych funduszy. Ôd 2007 do 2013 mielimy piyrszo, dziynka keryj do noszego wojywůdztwa wpłynyło mocka piniyndzy na roztomajte projekty a roboty. Dziynka nim tyż udało sie zrealizować ô co wiyncyj niż lokalrygierůngi umiałby ýno swojim budżetym.

We zeptymbrze we Marszałkowskim Urzyndzie zrychtowano uostała ekstra kůnferyncjo, na keryj przedstowiůne uostały efekty dotacji ze budżeta Unie Europyjskij. Dziynka środkům ze Regiůnal Programa Ôperacyjnego na lata 2007-2013 zrealizowanych uostało we wojywůdztwie ślůnskim mocka projektůw, kere nos ôtoczajům. Te piniůndze niý ýno przispieszyły realizacjo niýkerych robůt, nale niý roz dały możebnoś jejich zrealizowanio.

Jako tublikowali Michał Gramatyka - Wicy Marszołek wojywůdztwa ślůnskigo - we latach 2007-2013 we noszym wojywůdztwie alokowanych uostało 7 mld zł, czego efektym je m.inkszymi 12 tyś. nowych miyjsc roboty, 60 km nowych a mocka zrychtowanych drůgůw, wiyncy jak 200 nowych autobusůw a bankůw, 190 inwestycyj rewitalizacji placůw we sztadach, spůmoga dlo sztudyntůw a srogo turistik infrastruktura.

Jako dodali tyż Wojciech Saługa - Marszołek wojywůdztwa śląskigo - unijne piniůndze to 5700 projektůw, kere widać bezmaś we kożdyj gminie a bezto ôddziałuje bezmaś na kożdego. Spůmnieli tyż Wojciech Saługa, co fundusze unijne wpływajům do budżeta skarbu państwa, a lokalrygierůngůw na kożdym szczeblu. Beztuż trza to brać pod uwaga za kożdym razym, kej chce sie pedzieć cosik złego ô tyj noszyj Europyjskij Unii.

Werci sie sam tyż spůmnieć jeszcze to, iże nowo perspektywa, kero realizowano je we latach 2014-2020, to jeszcze wiyncyj piniyndzy do wykorzystanio, bo aże 14 mld zł, na czym nosze wojywůdztwo moge na prowda skorzystać.

 

DALI WE RADZIŮNKOWIE - WYSTOWKA DZIYŁ ARTISTY

Salvador Dali to Katalůńczyk znany bezmaś we cołkim welcie. Łůnego surrealistyczne malarstwo mo we zocy mocka ludzi a dziyła wystowiane sům we roztolicznych landach. Ôstatnio zawitały tyż do Radziůnkowa.

Ô Salvadorze Dalim idzie godać roztomajcie. Na zicher niý bůła to ôbyczno postać we swojim czosie. Tyn artysta, a nawet gyniusz, jako niýkerzi go mianujům, tworzůł ôbrozy surrealistyczne ze pograniczo forsztelunku, snu a jawy.

Szło by pedzieć, co wizualizowoł wewnyntrzno percepcjo ôtoczynio a rzeczywistości pomiyszanyj ze synnym forsztelunkym. A chocioż kojarzůny je nojwiyncyj ze zygorami abo hajcujůncymi sie żyrafami, to jako padali Tomasz Kipka ze Artistik Wydziołu Uniwerziteta Ślůnskigo, Dali mioł na prowda szyroki zakres swojich dziył.

Podle Gabriela Tobora - kery bůł inicjatorym tyj akcje - tako wystowka to na prowda dobry knif na fajrowaniý dwadziestolecio ôdzyskanio sztadnych prow bez Radziůnkůw. Jako dodowajům Justyna Konik - Dyrehtor Kultůr Cyntrum Karolinka, kaj ta wystowka bůła sbajslowano - bůła to tyż ôkazjo do przedstawiynio miynkszańcům dziył trocha inkszych, bo ôd artisty ô co barzi znanego we welcie.

 

ŚWIOT ÔBROZŮW - NIÝŁOBYCZNO WYSTOWKA NA FRYNIE

We Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie we Rudzie Ślůnskij sbajslowano uostała wystowka niýôbycznych ôbrozůw, jakimi sům fotografie ôdklejůne.

We świot sztuki a jednocześnie fotografie idzie wlyź na wystowce zrychtowanyj we Galerii "Fryna" we Sztad Kultůr Cyntrum miana Hynryka Bisty we Rudzie Ślůnskij. Je to wystowka ô tyla niýôbyczno, bo je ôdklejůno ôd rzeczywistości.

Jako tublikujům sům Łukasz Cyrus - fotograf a autor - fotografia ôdklejůno to niý metoda abo technika, nale ôsobisty kůncept, kery ôparty je ô założyniý, co rzeczywistość niý istnieje, a przedstowiane na fotografiach akty bůły wirtualne. Jednako jako dodowajům Łukasz Cyrus, wszysko uostało sknipsowane a nic niý przerobiane na kůmputerze. To po prostu rejestracjo materii we przestrzyni we pewnyj jednostce czosu, jako padali autor.

Wernisoż zrychtowany przi tyj galerii to tyż ôkazjo trefić a pogodać ze autorym, zobejrzeć a posuchać jako uostały te knipsy zrobiůne. Bůło tam nawet przirychtowane ekstra stanowisko, na kerym szło ôbejrzeć jako take ôbrozy mogům powstować. A styknie zrozumieć a wykorzystać światło, kere je sednym fotografie, jako dodowajům Łukasz Cyrus.

Cołko idyjo wystowki sie spodobała kożdymu uczystnikowi, beztuż zocnie zaproszůmy do Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie, kaj ôbrozy pudzie zoboczyć do 16 ôktůbro. To jednako niý kůniec, bo planowane sům nostympne interesantne wystowki ôbrozůw we Galerii.

 

GALA WOLŮNTARIATU - WE RADZIŮNKOWIE PODZIYNKOWALI

Na szpecjalnyj Gali podziynkowali we Radziůnkowie wszyskim wolůntariuszům a społycznym dziołaczům, kerzi robiům cosik dlo dobra inkszych. Bez cołki rok robiům, dziołajům a bajslujům roztomajte akcje niýroz niýzauważynie. Tako gala to ôkazjo, coby docynić wszyske jejich starania.

Pomogajům inkszym ze roztomajtymi rzeczami, bajslujům akcje a fajery, průmujům aktiwny tryb żywobycio, dziołajům społycznie we Radziůnkowie. Wszystko to dlo ideji a dlo dobra inkszych. Dziynka takim ludziům świot je ô co lepszy, bo pokozujům tyż, iże niý wszysko musi być interesowne.

Beztuż kożdo ôkazjo do podziynkowanio im je dobro. We Radziůnkowie sbajslowano uostatnio uostała szpecjalno Gala, na keryj przedstowiciele wiyncy jak 40 ôrganizacji dostali ekstra dyplůmy w podziynkowaniu za jejich robota. Jak podkryślajům Gabriel Tobor - Bergmajster Radziůnkowa - Radziůnkůw je postrzegany na mapie Wiyrchnigo Ślůnska na prowda pozytywnie, przede wszyskim dziynka właśnie takim ludziům.

Latosi bůła tyż ku tymu niýôbyczno ôkazjo, skiż tego co fajrowane je 20-lecie ôdzyskanio sztadnych prow. Beztuż dlo porůwnanio zrychtowano tyż uostała prezyntacjo, jako wyglůndało społyczne żywobyciý we dwadziestoleciu miyndzywojynnym sam we Radziůnkowie. Jako spůmnieli Jarosław Wroński - Pełnomocnik Bergmajstra do spůłroboty ze ôrganizacjami - miynszkańce tak jak i tera, tak i downij byli na prowda aktywni społycznie. We dwadziestoleciu działało sam poradziesiůnt roztomajtych ôrganizacyj i tak je do dzisio.

I to moge radować, bo we żybowyciu niý liczy sie ýno to co sie samymu mo, nale przede wszyskim to, co sie moge dać ôd siebie inkszym. Nawet jak to je zwykły uśmiych abo chyńć spůmogi.

 

REHABILITACJO WE SZPORCIE

Rehabilitacje můmy roztomajte. Sům tyż take, dziynka kerym idzie sie postawić wyzwaniý a sprůbować czego nowego. Aktiwność motoryczno moge spůmogać we roztomajtych niýmocach, ô czym nojlepij przekůnali sie same uczystniki Ôlimpiad Szpecjalnych.

Aże 170 niýpełnosprownych intelektualnie szportmynůw we 20 manszaftach ze noszego regiůnu wziynio udzioł we XVIII Ślůnskim Turniyju we Halowym Fusbalu ai we III Ślůnskim Dniu Tryningowym Programu Aktywności Motorycznyj we Strzodowisku Wodnym Ôlimpiad Szpecjalnych, kere sbajslowane uostały we szport halach na Halymbie a Biylszowicach ai wodnym parku we Rudzie Ślůnskij.

Pokozujům łůni bezto, co roztomajte niýmoce niý můszům przeszkodzać we stowianiu sie wyzwań a uozwijaniu sie. Trza jednako przede wszyskim dużo barzi sie dać pozůr na siebie a wybrać ôdpowiydnio dysciplina dlo sia. Wymago to tyż poświyncynio a staranio. Jednako z czosym prziłazi efekt, a kej ku tymu dodo sie jeszcze trocha motywacje, to efektym moge być nawet prajs we takim turniyju jaki sbajslowany bůł ôstatnio we Rudzie Ślůnskij.

 

DEJ POZŮR NA DRŮDZE - PIECHTY PO PASACH

Mocka s nos wiy, co bez drůga trza przełazić na przyńściach dlo pieszych. Trza przi tymu sie tyż festelnie dować pozůr a zaglůndać eli niý jedzie jake auto. Jednako niýstety niý dlo wszyskich je to take ôczywiste. A szczegůlnie dlo bajtli, kere niýdowno napoczły łazić do szule.

Wroz ze zeptymbrym napoczyn sie nowy szkolorski rok. Skiż tego na drugach je tyż ô co wiyncyj bajtli a młodziyży, na kero szofery muszům dować sie pozůr. Pozůr tyż powinni sie dować Ci co idům piechty. Auto niý zatrzimie sie ôd razu, a szofer tyż niý zowdy ôdpowiydnio wczas nos uwidzi. Beztůż tak wożne je coby reszpektować zakůny a prowa ruchu drůgowego a wzajymnie sie szanować.

Jak co roku tyż na poczůntku zeptymbro na przyńściach dlo pieszych poradziło sie zoboczyć mundurowych. Szucmany a Policjanty łazili a patrolowali nojwiyncyj te ôkolice, a przede wszyskim przyńscia, kere sům nojmynij zicherne na rudzkich drůgach. Jako tublikujům Marek Partuś - Kůmyndant Szucmanůw we Rudzie Ślůnskij - widok mundurowego działo na szoferůw ai przechodnie dowajům sie barzi pozůr.

Nojwiyncyj Szucmanůw poradziło sie trefić we rejůnach szulůw, kaj je mocka bajtli. Marek Partuś spůminajům, co nojbarzi trza sie dać pozůr na nojmyńsze bajtle, kere dopiyro uczům sie zakůnůw poruszanio po drůgach. Bezto tyż czynsto przi podstawowych szulach poradzi sie tyż trefić kogoś, wto pomogo im bez cesta przełaźić.

Wożno tyż sam je rola rodzicůw, kerzi powinni pokozać a nauczyć swoje bajtle jak nojlepij a nojzichernij powinni iś do tyj szule a nazod, coby sie żodnymu nic niý stało.

 

MOCNO ZAWIOŁO - NOTURA SPŮMNIAŁA Ô SIEBIE

We zeptymbrze mocka z nos dostało SMSa, we kerym informowali nos ô festelnie silnym wietrze, co mioł prziś. I rýchtých bůł niý ýno ôkropiczny wiater, nale tyż szło by pedzieć nawet siudera. Na szczyńściý ôbyło sie bez żodnyj trogedie.

Siudera, kero przeszła bez nosz regiůn pod kůniec zeptymbro, narobiůła trocha szkodůw. Posrywane dachy a kable, połůmane strůmy, uszkodzůne płoty a zalůne piwnice. Fojerwera a Szucmany mieli co jeździć we nocy a na drugi dziyń niý ýno we Rudzie Ślůnskij, nale we cołkim regiůnie. Podle porachowanio fojerwera wyjechała wtedy kajs 300 razy we roztomajte place.

W sumie niý ma sie co dziwować, bo jako tublikowali Roman Dymek - Noczelnik Wydziołu Kryzys Zarzůndzanio we Rudzie Ślůnskij - podle przewidywań, meteorologi ôkryślili 2 stopiyń zagrożynio pod kůntym festelnego wiůnio. Mocka s nos nawet dostało ekstra SMSy skiż tego.

Bůły to alerty RCB, czyli Rygiyrůngowego Cyntrum Zicherności, jak by to szło pedzieć po naszymu, we kerych ôstrzygali, co bydzie w nocy fest wioło a godali coby sie do tego przirychtować.

 

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież